به سایت مدلب خوش آمدید

راهنمای جامع تست aPTT (PTT) در آزمایشگاه: اصول انجام، عوامل مؤثر بر نتیجه و معیارهای انتخاب کیت با دقت و حساسیت بالا

راهنمای جامع تست aPTT (PTT) در آزمایشگاه: اصول انجام، عوامل مؤثر بر نتیجه و معیارهای انتخاب کیت با دقت و حساسیت بالا

خلاصه مقاله

تست Activated Partial Thromboplastin Time یا aPTT یکی از مهم‌ترین آزمایش‌های غربالگری در ارزیابی مسیر درونی و مسیر مشترک سیستم انعقاد خون است و در تشخیص اختلالات انعقادی، بررسی کمبود فاکتورهای انعقادی و پایش درمان با هپارین کاربرد گسترده‌ای دارد. دقت و قابلیت اعتماد نتایج این تست تا حد زیادی به کیفیت کیت مورد استفاده، ترکیب معرف‌ها، نوع فعال‌کننده، ترکیب فسفولیپید و همچنین شرایط پیش‌تحلیلی نمونه بستگی دارد. در این مقاله به بررسی مبانی فیزیولوژیک تست aPTT، کاربردهای بالینی آن و مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کیفیت کیت‌های aPTT پرداخته شده است. همچنین نقش فعال‌کننده‌ها، فسفولیپیدها، حساسیت کیت نسبت به کمبود فاکتورهای انعقادی، پایداری معرف‌ها، تکرارپذیری نتایج و سازگاری کیت با سیستم‌های آنالیتیکال مورد بررسی قرار گرفته است. علاوه بر این، عوامل پیش‌تحلیلی مانند نسبت خون به سیترات، شرایط نمونه‌گیری، سانتریفیوژ و نگهداری نمونه که می‌توانند نتایج تست را تحت تأثیر قرار دهند نیز تحلیل شده‌اند. هدف این مقاله ارائه یک دیدگاه علمی و کاربردی برای متخصصان علوم آزمایشگاهی و مدیران فنی آزمایشگاه‌ها در انتخاب کیت مناسب و افزایش دقت نتایج تست aPTT است.

1- مقدمه

سیستم هموستاز یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال حیاتی‌ترین سیستم‌های فیزیولوژیک بدن انسان است که تعادل ظریفی میان خونریزی و ترومبوز برقرار می‌کند. برای ارزیابی این سیستم، مجموعه‌ای از آزمون‌های آزمایشگاهی توسعه یافته‌اند که هر کدام بخش خاصی از مسیرهای انعقادی را بررسی می‌کنند. در میان این آزمون‌ها، تست Activated Partial Thromboplastin Time یا aPTT یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین آزمایش‌های غربالگری برای ارزیابی مسیر درونی و مسیر مشترک انعقاد خون محسوب می‌شود. این تست نه تنها در تشخیص اختلالات انعقادی مادرزادی و اکتسابی نقش دارد، بلکه در پایش درمان‌های ضدانعقادی به‌ویژه درمان با هپارین نیز کاربرد گسترده‌ای پیدا کرده است.

در محیط آزمایشگاه‌های تشخیص پزشکی، نتیجه تست aPTT می‌تواند پیامدهای بالینی مهمی داشته باشد. افزایش یا کاهش غیرواقعی زمان aPTT ممکن است منجر به تشخیص اشتباه، تغییر غیرضروری در درمان بیمار یا حتی مداخلات درمانی نامناسب شود. به همین دلیل، کیفیت کیت مورد استفاده برای انجام این آزمایش اهمیت بسیار زیادی دارد. انتخاب یک کیت مناسب برای aPTT تنها به در دسترس بودن آن محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از عوامل شامل نوع فعال‌کننده، ترکیب فسفولیپیدها، حساسیت به فاکتورهای انعقادی، تکرارپذیری نتایج، پایداری معرف‌ها و سازگاری با سیستم‌های آنالیتیکال باید به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد.

در سال‌های اخیر، مطالعات متعددی در مجلات تخصصی هماتولوژی و هموستاز به بررسی عملکرد کیت‌های مختلف aPTT پرداخته‌اند و نشان داده‌اند که تفاوت‌های قابل توجهی میان کیت‌های مختلف از نظر حساسیت تشخیصی، پایداری نتایج و قابلیت تشخیص اختلالات انعقادی وجود دارد. بنابراین آگاهی از عوامل مؤثر بر کیفیت کیت‌های aPTT برای متخصصان علوم آزمایشگاهی و مدیران فنی آزمایشگاه‌ها ضروری است.

منابع

  • Adcock DM, Kressin DC, Marlar RA. Effect of preanalytical variables on coagulation testing. Arch Pathol Lab Med. 2012;136(6):579‑586.
  • Kitchen S, McCraw A, Echenagucia M. Diagnosis of hemophilia and other bleeding disorders: a laboratory manual. 2nd ed. Montreal: World Federation of Hemophilia; 2010.
  • Favaloro EJ, Lippi G. Preanalytical and analytical variables in coagulation testing. Semin Thromb Hemost. 2012;38(6):617‑632.
  • Lippi G, Favaloro EJ. Activated partial thromboplastin time: new tricks for an old dogma. Semin Thromb Hemost. 2008;34(7):604‑611.
  • Tripodi A. The laboratory and the direct oral anticoagulants. Blood. 2013;121(20):4032‑4035.
  • Favaloro EJ. Clinical utility of the activated partial thromboplastin time. Semin Thromb Hemost. 2008;34(7):604‑611.
  • Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI). One‑Stage Prothrombin Time (PT) Test and Activated Partial Thromboplastin Time (aPTT) Test; Approved Guideline. Wayne (PA): CLSI.
  • Kitchen S, Preston FE. Standardization of coagulation tests. Semin Thromb Hemost. 1999;25(4):403‑409.
  • Rodak BF, Fritsma GA, Keohane EM. Hematology: Clinical Principles and Applications. 5th ed. St. Louis: Elsevier; 2016.
  • Hoffman R, Benz EJ, Silberstein LE, Heslop HE, Weitz JI, Anastasi J. Hematology: Basic Principles and Practice. 7th ed. Philadelphia: Elsevier; 2018.
  • McPherson RA, Pincus MR. Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. 24th ed. Philadelphia: Elsevier; 2021.
  • Bain BJ, Bates I, Laffan MA. Dacie and Lewis Practical Haematology. 12th ed. Philadelphia: Elsevier; 2017.
  • Olson JD. Activated partial thromboplastin time. Clin Lab Med. 2009;29(2):321‑337.
  • Favaloro EJ, Bonar R. Quality in coagulation and haemostasis testing. Biochem Med (Zagreb). 2011;21(1):30‑38.

آخرین مقالات

مقالات مرتبط

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.