1- مقدمه
سیستم هموستاز یکی از پیچیدهترین و در عین حال حیاتیترین سیستمهای فیزیولوژیک بدن انسان است که تعادل ظریفی میان خونریزی و ترومبوز برقرار میکند. برای ارزیابی این سیستم، مجموعهای از آزمونهای آزمایشگاهی توسعه یافتهاند که هر کدام بخش خاصی از مسیرهای انعقادی را بررسی میکنند. در میان این آزمونها، تست Activated Partial Thromboplastin Time یا aPTT یکی از مهمترین و پرکاربردترین آزمایشهای غربالگری برای ارزیابی مسیر درونی و مسیر مشترک انعقاد خون محسوب میشود. این تست نه تنها در تشخیص اختلالات انعقادی مادرزادی و اکتسابی نقش دارد، بلکه در پایش درمانهای ضدانعقادی بهویژه درمان با هپارین نیز کاربرد گستردهای پیدا کرده است.
در محیط آزمایشگاههای تشخیص پزشکی، نتیجه تست aPTT میتواند پیامدهای بالینی مهمی داشته باشد. افزایش یا کاهش غیرواقعی زمان aPTT ممکن است منجر به تشخیص اشتباه، تغییر غیرضروری در درمان بیمار یا حتی مداخلات درمانی نامناسب شود. به همین دلیل، کیفیت کیت مورد استفاده برای انجام این آزمایش اهمیت بسیار زیادی دارد. انتخاب یک کیت مناسب برای aPTT تنها به در دسترس بودن آن محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از عوامل شامل نوع فعالکننده، ترکیب فسفولیپیدها، حساسیت به فاکتورهای انعقادی، تکرارپذیری نتایج، پایداری معرفها و سازگاری با سیستمهای آنالیتیکال باید به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد.
در سالهای اخیر، مطالعات متعددی در مجلات تخصصی هماتولوژی و هموستاز به بررسی عملکرد کیتهای مختلف aPTT پرداختهاند و نشان دادهاند که تفاوتهای قابل توجهی میان کیتهای مختلف از نظر حساسیت تشخیصی، پایداری نتایج و قابلیت تشخیص اختلالات انعقادی وجود دارد. بنابراین آگاهی از عوامل مؤثر بر کیفیت کیتهای aPTT برای متخصصان علوم آزمایشگاهی و مدیران فنی آزمایشگاهها ضروری است.